Απειλούμενα είδη ζωϊκού βασιλείου στην Ευρώπη: Η περίπτωση της νανόχηνας

Όνομα σχολικής μονάδας 4ο 10/Θ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ
Τάξη/εις που συμμετείχαν ΣΤ' ΤΑΞΗ
Αρχείο εργασίας Το τραγούδι μας

             Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς επεξεργαστήκαμε στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης και του Ευρωπαϊκού προγράμματος Τeachers 4 Europe (Τ4Ε) το Περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο: Απειλούμενα είδη ζωϊκού βασιλείου στην Ευρώπη: Η περίπτωση της νανόχηνας.  Τα είδη της άγριας πανίδας και χλωρίδας αποτελούν κοινό περιουσιακό στοιχείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ δεκάδες είδη ζώων και φυτών εξαφανίζονται καθημερινά από την ανεξέλεγκτη συρρίκνωση των βιοτόπων τους, το παράνομο κυνήγι, τη ρύπανση της ατμόσφαιρας και τις κλιματικές αλλαγές.

             Σε πρώτη φάση οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με θέματα που αφορούν στην Ευρώπη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση έτσι ώστε να ενημερωθούν κατάλληλα, να ευαισθητοποιηθούν και να συνειδητοποιήσουν ότι είναι πολίτες της Ευρώπης. Αναφερθήκαμε και έγινε παρουσίαση από τους μαθητές των ζώων υπό εξαφάνιση στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, στη συνέχεια παίρνοντας ως ερέθισμα τον υγροβιότοπο της λίμνης μας και την παρατήρηση του απειλούμενου υδρόβιου πτηνού της, τον Αργυροπελεκάνο, καθώς διαπιστώσαμε ότι το 13% των πτηνών στην Ευρώπη απειλούνται με εξαφάνιση, αναζητήσαμε το σπανιότερο πτηνό στην Ευρώπη: τη Νανόχηνα που αποτελεί παγκόσμια απειλούμενο είδος –κρισίμως κινδυνεύον- και ταξιδεύει από τη Σκανδιναβία με ενδιάμεσους σταθμούς ως τους υγρότοπους της Ελλάδας επιστρέφοντας πάλι πίσω.

            Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την επίτευξη των στόχων όλων των προγραμματισμένων δράσεων ήταν: η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, η καθοδηγούμενη ανακάλυψη, η βιωματική και η διαθεματική προσέγγιση, οι ομαδικές παρουσιάσεις, η επεξεργασία Φύλλων Εργασίας, η αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών και τέλος με την εποικοδομητική συνεργασία των παιδιών οδηγηθήκαμε στην απόκτηση γνώσεων με ευχάριστο τρόπο.

 

           Στόχος αυτής της εργασίας ήταν η συνειδητοποίηση ότι οι ίδιοι οι μαθητές αποτελούν τους μελλοντικούς πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίοι θα δράσουν ως ενεργά μέλη για τη διάσωση και τη διατήρηση της Βιοποικιλότητας στη φύση. Οι μαθητές εξοικειώθηκαν με την έννοια της ευρωπαϊκής ταυτότητας του ενεργού πολίτη που μεριμνά για την προστασία του περιβάλλοντος και αναζήτησαν τα ζώα που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν.

Ο κυρίαρχος σκοπός ήταν:

  • Η ευαισθητοποίηση σε θέματα οικολογικού ενδιαφέροντος και η κατανόηση της ταυτότητας του Ευρωπαίου πολίτη που έχει δικαίωμα να ζει σε ένα υγιές περιβάλλον αλλά και η υποχρέωση να τηρεί τους νόμους που προστατεύουν την ευρωπαϊκή πανίδα και χλωρίδα.
  • Η γνωριμία με τη νομοθεσία που ισχύει στην Ευρώπη σχετικά με την προστασία των ζώων.
  • Η διαμόρφωση στάσεων υπευθυνότητας, αλληλεγγύης, συνεργασίας,
  • Η συνειδητοποίηση των κοινών αξιών των Ευρωπαίων και η δημιουργία σκεπτόμενων και συνειδητοποιημένων ενεργών πολιτών.

         Έμαθαν έτσι να αυτοαξιολογούν τη στάση τους απέναντι στο περιβάλλον ως Ευρωπαίοι πολίτες, να εξοικειώνονται με την έννοια της συνεργατικής μάθησης δημιουργώντας ομάδες εργασίας και να προσαρμόζονται στην έννοια της ενιαίας ευρωπαϊκής ταυτότητας αναπτύσσοντας  ικανότητες κριτικής σκέψης και ικανότητες ενεργού και συμμετέχοντα πολίτη.

 

          Στη Νανόχηνα μας οδήγησε η επιθυμία μας να μάθουμε περισσότερα για την πιο σπάνια χήνα της Ευρώπης, την οποία διασχίζει κατά τη μεταναστευτική της πορεία, καταλήγοντας για μια ολιγόμηνη ανάπαυλα σε συγκεκριμένους υδροβιότοπους της Ελλάδας. Η παγκοσμίως απειλούμενη Νανόχηνα είναι ένα μεταναστευτικό είδος, το οποίο συναντούμε στη   Σουηδία, Νορβηγία, Ρωσία, Καζακστάν, Κίνα,  Ιράν, Ιράκ, Τουρκία, Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ολλανδία και Φινλανδία. Το χειμώνα διανύει περισσότερα από 4.000 χιλιόμετρα από τον Αρκτικό κύκλο ως τη Μεσόγειο για να φτάσει στους τόπους διαχείμασής της.

         Η προστασία της Νανόχηνας έχει ιδιαίτερες προκλήσεις λόγω της εξαιρετικής ομοιότητάς της με τη συγγενική της Ασπρομέτωπη Χήνα, της οποίας το κυνήγι επιτρέπεται. Κατά τη διάρκεια της μη αναπαραγωγικής περιόδου τα δύο είδη βρίσκονται συχνά σε μικτά κοπάδια κάνοντας δύσκολη την αναγνώρισή τους ακόμη και από έμπειρους ορνιθολόγους. Για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητη η λεπτομερής περιγραφή των χαρακτηριστικών των δύο αυτών ειδών ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα κατά λάθος θανάτωσης  νανόχηνας στο κυνήγι. Στη χώρα μας απαντούν τακτικά τρία είδη γκρίζων χηνών του γένους Anser: η ΣταχτόχηναAnser anser, η Ασπρομέτωπη A. albifrons και η Νανόχηνα A. Erythropus.

         Μετά από ένα μακρύ ταξίδι από τη Βόρεια Νορβηγία οι Νανόχηνες φτάνουν στον προορισμό τους, στο Εθνικό πάρκο της Λίμνης Κερκίνης, που το κυνήγι απαγορεύεται αυστηρά και παραμένουν δύο έως τέσσερις μήνες (από τα τέλη Οκτωβρίου μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου). Συνεχίζουν στο Δέλτα του Έβρου, όπου παραμένουν μέχρι τα τέλη Φλεβάρη ή αρχές του Μάρτη και έπειτα ξεκινά η εαρινή μετανάστευσή τους  για το βορρά. Υπάρχει διασυνοριακή συνεργασία οχτώ φορέων και των Ευρωπαϊκών χωρών κατά μήκος της μεταναστευτικής διαδρομής τους καθώς είναι ο μοναδικός τρόπος για τη διάσωσή της.

        Σύμφωνα με την Κόκκκινη Βίβλο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας, που αποτελεί έκδοση της Ελληνικής Ζωολογικής Εταιρείας από τη συλλογική προσπάθεια άνω των 100 ζωολόγων και καταλήγει με βάση καθορισμένα κριτήρια στην κατάταξή τους ανάλογα με τον κίνδυνο εξαφάνισής τους στο φυσικό τους περιβάλλον, η Νανόχηνα έχει χαρακτηριστεί ως κρισίμως Απειλούμενο είδος, δηλαδή αντιμετωπίζει εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης στο φυσικό της περιβάλλον στο άμεσο μέλλον. Όλοι οι πληθυσμοί νανόχηνας έχουν μία τάση μείωσης όμως οι ευρωπαϊκές νανόχηνες είναι σε κρίσιμη κατάσταση. Η νανόχηνα ως τα μέσα του 20ου αιώνα ήταν ένα από τα πιο πολυπληθή αναπαραγόμενα είδη στις αρκτικές και υποαρκτικές περιοχές της Παλαιαρκτικής, από την Σκανδιναβία έως την Ανατολική Σιβηρία. Σήμερα ο παγκόσμιος πληθυσμός της έχει μειωθεί στα 28.000 - 33.000 άτομα. Οι συνθήκες (τροφή, θέσεις κουρνιάσματος, όχληση) που αντιμετωπίζει στις περιοχές ξεχειμωνιάσματος και στις περιοχές στάθμευσης κατά την μετανάστευση είναι πολύ σημαντικές για την αναπαραγωγική επιτυχία της νανόχηνας και κατ' επέκταση για την σταδιακή αύξηση του πληθυσμού ώστε να ξεπεράσει το κρίσιμα χαμηλό επίπεδο που βρίσκεται τώρα.

 

        Μέσα από τη βιωματική εμπειρία της εφαρμογής του προγράμματος Teachers4Europe  - όπου οι μαθητές κατέληξαν να ασχοληθούν με το περιβάλλον που κινδυνεύει, τα ζώα που ζουν στην Ευρώπη και πιο συγκεκριμένα με τα ζώα υπό εξαφάνιση και την Ευρωπαϊκή πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος-  έγινε φανερό ότι οι μαθητές κατάφεραν να αναπτύξουν δεξιότητες και να διαμορφώσουν αξίες, στάσεις και συμπεριφορές που σχετίζονται με το στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παράλληλα να κατανοήσουν και να ενστερνιστούν τη σημασία συνύπαρξης και συνεργασίας των πολιτών της Ευρώπης σε θέματα οικολογικού ενδιαφέροντος. Συγχρόνως, συνειδητοποίησαν ότι όλοι οι πολίτες ζουν σε ένα κοινό ευρωπαϊκό χώρο μέσα από τον οποίο προκύπτουν τόσο υποχρεώσεις όσο και δικαιώματα.

 

        Στην ολοκλήρωση του προγράμματος οι μαθητές ευαισθητοποιημένοι από το θέμα που επεξεργάστηκαν έγραψαν τους στίχους και συνέθεσαν με τη βοήθεια του μουσικού μας, τραγούδι με τίτλο : "Απειλούμενα Είδη", το οποίο ακολουθεί.

 

Τα  Απειλούμενα  Είδη

Το ζώο αυτό που κυνηγάς  έχει αγνή ψυχή.

Θέλει να ζει ελεύθερο μέσα στη φύση αυτή.

 

Το μέρος που γεννήθηκε είναι δικιά του γη.

Μπορείς κι εσύ να του σταθείς…. Μην εξαφανιστεί!

 

ΡΕΦΡΑΙΝ

Προστάτεψέ το,  τη  ζωή του χάρισέ του.

Πολλά θα σου δώσει  θα στο ανταποδώσει!

Προστάτεψέ το,  τη  μικρή ζωή του σώσε.

Κάτι θα σου δώσει  θα στο ανταποδώσει!

 

Εκείνο ζει αρμονικά, όχι όπως εμείς.

Ένας τον άλλον βλάπτουμε  με εγκλήματα ζωής…..

 

Σταμάτα αμέσως τη ζημιά  και σκέψου λογικά,

πως  είν’  αδέρφια μας κι αυτά …ΑΣ ΖΟΥΜΕ ΕΙΡΗΝΙΚΑ!

 

ΡΕΦΡΑΙΝ

Προστάτεψέ το,  τη  ζωή του χάρισέ του.

Πολλά θα σου δώσει  θα στο ανταποδώσει!

Προστάτεψέ το,  τη  μικρή ζωή του σώσε.

Κάτι θα σου δώσει  θα στο ανταποδώσει!